Cho vay thế chấp bằng Bitcoin đang trở lại dưới dạng mô hình tổ chức

Bitcoin thế chấp bước sang giai đoạn mới

Silicon Valley Bank cho biết thị trường cho vay dựa trên Bitcoin đang bước vào một chu kỳ phát triển khác, trưởng thành hơn và mang đậm dấu ấn tổ chức hơn so với giai đoạn trước khủng hoảng năm 2022.

Theo ngân hàng này, phần lớn hoạt động trước đây vốn do các đơn vị cho vay crypto ít được giám sát chặt chẽ dẫn dắt. Hiện tại, thị trường đang dịch chuyển sang các chuẩn mực quen thuộc của tài chính truyền thống, gồm quản lý tài sản thế chấp thận trọng hơn, minh bạch hơn và quy trình thẩm định kỷ luật hơn.

Vì sao mô hình cũ đã suy yếu

Báo cáo của SVB nhắc lại tác động từ các vụ đổ vỡ của Celsius, BlockFi và Genesis trong giai đoạn khủng hoảng tín dụng crypto 2022 đến 2023. Dù mỗi công ty theo đuổi mô hình riêng, họ đều vấp phải những điểm yếu tương tự:

• Chênh lệch kỳ hạn giữa nguồn vốn và tài sản
• Đòn bẩy quá cao
• Rủi ro tập trung vào một nhóm đối tác nhất định
• Tái sử dụng tài sản khách hàng theo cách làm tăng rủi ro hệ thống

Những cú sập này đã khiến nhà đầu tư và bên cho vay chú ý hơn tới yêu cầu quản trị rủi ro, đặc biệt là với các khoản vay phải được thế chấp đầy đủ bằng tài sản có thanh khoản cao như Bitcoin.

Dòng vốn tổ chức đang quay lại

SVB cho biết sự tham gia của khối tổ chức đang tăng lên rõ rệt. Một số ngân hàng lớn tại Mỹ hiện đã cung cấp các hạn mức tín dụng có bảo đảm bằng Bitcoin. Đồng thời, tổng quy mô cho vay thế chấp bằng tài sản crypto đã đạt 67 tỷ USD, tăng 49% so với cùng kỳ năm trước.

Mặc dù vậy, đây vẫn là một phân khúc nhỏ trong thị trường tín dụng rộng lớn hơn. Theo ước tính của Ledn, quy mô thị trường khoản vay BTC thế chấp dành cho người dùng cá nhân hiện vào khoảng 3 tỷ USD. Công ty này từng cho rằng thị trường có thể tiến tới mốc 1 nghìn tỷ USD trong thập kỷ tới, nếu ngày càng nhiều người nắm giữ Bitcoin dài hạn muốn giải phóng thanh khoản mà không cần bán tài sản.

Động lực tăng trưởng của mảng cho vay BTC

Logic kinh tế đằng sau sản phẩm này khá đơn giản. Khi số lượng người sở hữu Bitcoin tăng lên và giá tài sản đi lên, nhu cầu vay vốn dựa trên khoản nắm giữ có lãi sẽ xuất hiện nhiều hơn. Người vay có thể dùng vốn cho nhu cầu kinh doanh, chi tiêu cá nhân hoặc tối ưu thuế, trong khi bên cho vay lại cảm thấy yên tâm hơn vì khoản vay được bảo đảm bằng tài sản có thanh khoản cao và giá trị dễ định giá.

Các giao dịch lớn đang củng cố niềm tin

SVB cho rằng một số thương vụ gần đây đã tạo tín hiệu tích cực cho thị trường, đặc biệt là các cấu trúc tín dụng có quy mô lớn và được xếp hạng tín nhiệm tốt hơn.

Điểm đáng chú ý nhất là giao dịch chứng khoán hóa tài sản trị giá 188 triệu USD của Ledn, được xem là thương vụ gắn với Bitcoin đầu tiên nhận mức xếp hạng đầu tư từ một tổ chức xếp hạng tín dụng được công nhận tại Mỹ. Theo ngân hàng, đây là minh chứng cho việc các khuôn khổ tín dụng dựa trên BTC đang dần được thị trường đánh giá nghiêm túc hơn.

Lãi suất vẫn cao, nhưng có thể giảm dần

Hiện tại, lãi suất của các khoản vay thế chấp bằng Bitcoin thường nằm trong vùng 7,5% đến 16% mỗi năm, cao hơn đáng kể so với nhiều sản phẩm tài chính truyền thống.

Tuy nhiên, SVB dự báo biên lãi suất này có thể thu hẹp khi nhiều ngân hàng và quỹ tín dụng tư nhân tham gia hơn. Một tín hiệu sớm là Strike gần đây công bố mức lãi suất 7,5% cho các khoản vay kỳ hạn trên 5 triệu USD, được hỗ trợ bởi hạn mức tín dụng 2,1 tỷ USD từ Tether.

Lightning Network có thể là chất xúc tác tiếp theo

Ngoài dòng vốn tổ chức, SVB cho rằng hạ tầng công nghệ cũng sẽ quyết định tốc độ mở rộng của thị trường. Lightning Network, theo ngân hàng, có thể giúp việc chuyển tài sản thế chấp, gọi ký quỹ và thanh lý diễn ra gần như tức thời với chi phí thấp hơn.

Nếu kịch bản này thành hiện thực, cho vay thế chấp bằng Bitcoin có thể vận hành hiệu quả hơn và phù hợp hơn với các chuẩn mực của thị trường tài chính chính thống.

Triển vọng phía trước

Bức tranh mà SVB vẽ ra khá rõ ràng: thị trường cho vay bằng Bitcoin đang chuyển từ mô hình rủi ro cao, ít kiểm soát sang một cấu trúc được dẫn dắt bởi vốn tổ chức, tài sản thế chấp đầy đủ và quy trình quản trị chặt chẽ hơn.

Trong giai đoạn tới, đà tăng trưởng sẽ phụ thuộc vào hai yếu tố chính, đó là khả năng thu hút thêm vốn từ ngân hàng và quỹ tín dụng tư nhân, cùng nhu cầu vay vốn thực sự từ những người đang nắm giữ BTC lâu dài.