Vitalik Buterin đề xuất mô hình DeFi dựa trên quyền chọn để giảm rủi ro thanh lý

Vitalik Buterin muốn giảm điểm yếu lớn nhất của DeFi

Đồng sáng lập Ethereum, Vitalik Buterin, đang xem xét một hướng thiết kế mới cho các sản phẩm đầu tư tiền số, với mục tiêu làm hệ thống bớt mong manh khi thị trường biến động mạnh. Trong một bài nghiên cứu công bố vào thứ Hai, ông cho rằng có thể xây dựng tài sản theo dõi chỉ số bằng hợp đồng quyền chọn, thay vì dựa vào các cấu trúc mang tính nợ vốn phổ biến trong DeFi hiện nay.

Theo cách tiếp cận này, người dùng vẫn có thể tiếp xúc với một rổ tài sản crypto giống như quỹ chỉ số, nhưng không cần dựa vào các vị thế nợ thế chấp, vốn có thể bị quét sạch khi giá biến động mạnh.

Cách tiếp cận mới khác gì so với mô hình hiện tại

Buterin đặt câu hỏi trên X rằng: “Nếu thay CDP và thanh lý bằng quyền chọn làm nền tảng của DeFi thì sao?”.

Trong mô hình DeFi phổ biến hiện nay, người dùng thường thế chấp tài sản crypto để vay hoặc tạo tài sản tổng hợp, stablecoin. Khi giá trị tài sản thế chấp giảm quá nhanh, vị thế có thể bị thanh lý tự động. Cơ chế này thường làm áp lực bán lan rộng hơn trong những giai đoạn thị trường căng thẳng.

Ông cho rằng nếu dùng quyền chọn làm lớp nền, hệ thống có thể chuyển từ trạng thái “bị thanh lý ngay lập tức” sang một cơ chế mềm hơn. Khi giá đi ngược kỳ vọng, mức tiếp xúc với danh mục mục tiêu sẽ lệch dần thay vì bị xóa sổ ngay, nhờ đó hệ thống có thể chịu đựng tốt hơn trong thời điểm biến động.

Vai trò của oracle chậm trong thiết kế mới

Một điểm Buterin nhấn mạnh là mô hình này có thể hoạt động với các nguồn dữ liệu giá chậm hơn, tức các oracle cập nhật không quá sát thời gian thực. Đây là khác biệt đáng chú ý, vì nhiều ứng dụng DeFi hiện nay phụ thuộc vào dữ liệu gần như tức thời, trong khi các luồng dữ liệu này lại dễ bị thao túng khi thị trường biến động mạnh.

Ông cho biết một khuôn khổ dựa trên quyền chọn có thể dùng kiểu “slow oracle” tương tự như cơ chế thường thấy ở thị trường dự đoán. Cách này có thể giúp giảm nguy cơ giao thức ra quyết định dựa trên giá sai và hạn chế nhu cầu thanh lý tự động trong tích tắc.

Tác động với stablecoin thuật toán

Đề xuất này đặc biệt đáng chú ý với stablecoin thuật toán, nhóm tài sản vốn phụ thuộc mạnh vào oracle và cơ chế thế chấp. Lịch sử thị trường cho thấy những hệ thống như vậy có thể gặp vấn đề nghiêm trọng khi điều kiện thị trường xấu đi.

Buterin nói rằng ông sẽ cảm thấy “an tâm hơn nhiều” nếu nắm giữ một stablecoin thuật toán được xây dựng trên nền quyền chọn, thay vì một mô hình phụ thuộc vào dữ liệu oracle thời gian thực có thể bị thao túng.

Vẫn còn những đánh đổi cần giải quyết

Dù vậy, ý tưởng này không phải không có điểm yếu. Buterin thừa nhận hệ thống sẽ cần tái cân bằng danh mục thường xuyên. Vẫn chưa rõ việc điều chỉnh đó có thể được thực hiện đủ rẻ và đủ hiệu quả hay không để tránh chi phí giao dịch quá cao hoặc trượt giá lớn.

Nói cách khác, mô hình mới có thể giúp giảm rủi ro thanh lý, nhưng lại đặt ra bài toán vận hành và chi phí riêng.

Một ý tưởng còn ở giai đoạn nghiên cứu

Tính đến hiện tại, đây vẫn chỉ là đề xuất lý thuyết và chưa được triển khai trên Ethereum. Dù vậy, nó cho thấy Buterin tiếp tục theo đuổi hướng suy nghĩ lại nền tảng của DeFi, với ưu tiên là độ bền hệ thống thay vì đòn bẩy quá mức.

Tóm lại

Đề xuất của Buterin nhắm vào một vấn đề cốt lõi của DeFi, đó là thanh lý dây chuyền khi thị trường lao dốc. Nếu cách tiếp cận dựa trên quyền chọn và oracle chậm được chứng minh là khả thi, nó có thể mở ra một mô hình an toàn hơn cho tài sản tổng hợp, index token và cả stablecoin thuật toán.