Anthropic cảnh báo các sản phẩm token hóa cổ phiếu tư nhân có thể không hợp lệ

Anthropic siết chặt với mọi hình thức bán cổ phần chưa được phép

Anthropic, công ty trí tuệ nhân tạo đứng sau Claude, vừa nhấn mạnh rằng các sản phẩm token hóa tự nhận là mang lại quyền tiếp cận cổ phiếu riêng tư của hãng có thể không có giá trị pháp lý. Động thái này cho thấy cuộc tranh cãi quanh việc “đóng gói” cổ phần pre-IPO cho nhà đầu tư cá nhân đang bước vào giai đoạn căng hơn.

Theo trang cảnh báo nhà đầu tư được cập nhật gần đây, Anthropic cho biết mọi giao dịch bán hoặc chuyển nhượng cổ phiếu của công ty, cũng như bất kỳ quyền lợi nào gắn với số cổ phiếu đó, nếu không được chấp thuận đều bị xem là vô hiệu và sẽ không được ghi nhận trên sổ sách.

SPV, token hóa và giới hạn chuyển nhượng

Trong thông báo của mình, Anthropic nêu rõ hãng không cho phép các công ty mục đích đặc biệt (SPV) mua cổ phiếu Anthropic. Bất kỳ việc chuyển nhượng cổ phần sang SPV nào cũng bị xem là vô hiệu theo các hạn chế chuyển nhượng của công ty.

Công ty cũng khẳng định việc chào mời đầu tư vào vòng gọi vốn trước đây hoặc tương lai của Anthropic thông qua SPV là không được phép. Nói cách khác, nếu một bên nào đó đứng ra bán cổ phiếu Anthropic mà không có phê duyệt từ hội đồng quản trị, giao dịch đó sẽ không có hiệu lực.

Anthropic còn cảnh báo rằng những tổ chức tự nhận bán cổ phiếu của hãng cho công chúng thông qua giao dịch trực tiếp, hợp đồng kỳ hạn, “tokenized securities” hay các cơ chế tương tự rất có thể đang lừa đảo hoặc đang bán một khoản đầu tư có thể trở nên vô giá trị do bị giới hạn chuyển nhượng.

Thị trường token hóa đang thử giới hạn pháp lý của cổ phiếu tư nhân

Trong khoảng một năm qua, nhiều sàn crypto đã mở các sản phẩm cho phép tiếp cận gián tiếp với một số công ty công nghệ tư nhân nổi bật như Anthropic, SpaceX và Polymarket. Tuy nhiên, không phải mô hình nào cũng giống nhau.

Có một số sản phẩm là hợp đồng vĩnh viễn mô phỏng giá pre-IPO. Với cấu trúc này, nhà giao dịch không nhất thiết nắm giữ cổ phiếu cơ sở; thay vào đó, họ chỉ đặt cược vào mức giá tham chiếu gắn với định giá của công ty tư nhân.

Cách tiếp cận đó có thể không chạm trực tiếp vào ràng buộc chuyển nhượng cổ phần, vì cổ phiếu thật không hề được chuyển giao. Nhưng đổi lại, người mua chỉ có một yêu cầu phái sinh, chứ không phải quyền sở hữu cổ phần.

SPV và tài sản thứ cấp: gần với cổ phần hơn

Trái với các hợp đồng phái sinh thuần túy, những sản phẩm cung cấp tiếp xúc với thị trường tư nhân thông qua SPV hoặc nắm giữ trên thị trường thứ cấp lại tiến gần hơn đến dạng “token hóa cổ phần tư nhân”.

Các ví dụ được nhắc đến gồm sản phẩm token hóa đơn tài sản của PreStocks hoặc quỹ Robinhood Ventures Fund I. Với nhóm mô hình này, vấn đề pháp lý trở nên nhạy cảm hơn vì chạm trực tiếp vào giới hạn mà công ty tư nhân đặt ra về ai được mua, bán hay nắm giữ lợi ích kinh tế trong cổ phần của họ.

Theo điều khoản sử dụng của PreStocks, người mua không nhận được quyền sở hữu cổ phần hay quyền cổ đông tại công ty cơ sở, mà chỉ có quyền tiếp xúc kinh tế gắn với tài sản dự trữ. Tuy vậy, tài liệu này không làm rõ liệu cấu trúc đó có đi qua SPV hay không, khiến cách vận hành của các token liên quan đến Anthropic vẫn còn nhiều điểm chưa rõ.

John Montague, luật sư crypto tại Florida, từng nói với CoinDesk rằng các công ty tư nhân có thể thách thức những cấu trúc như vậy.

Ông cho rằng doanh nghiệp có thể khởi kiện với lập luận rằng mô hình này vi phạm các tài liệu quản trị, thỏa thuận cổ đông, thỏa thuận quyền nhà đầu tư hoặc điều lệ công ty. Quan điểm của Montague là bên phát hành có quyền kiểm soát điều kiện chuyển nhượng.

Không chỉ là câu chuyện pháp lý, còn là bài toán định giá

Ngoài rủi ro chuyển nhượng trái phép, các thị trường token hóa còn tạo ra một vấn đề khác cho doanh nghiệp tư nhân: định giá.

Do thanh khoản thực tế có thể khá mỏng, giá token vẫn có thể bị đẩy lên mức rất cao và tạo cảm giác như đó là tín hiệu khám phá giá hợp lệ từ thị trường công khai. Điều này khiến các mức định giá được gán cho công ty đôi khi trông rất thuyết phục, dù không phản ánh đúng quy mô giao dịch cơ sở.

Bảng điều khiển của PreStocks gần đây cho thấy Anthropic có định giá ngụ ý trên 1,5 nghìn tỷ USD và giá trị thị trường khoảng 1,37 nghìn tỷ USD, trong khi nền tảng này chỉ nắm khoảng 23 triệu USD tổng tài sản.

Với các công ty tư nhân huy động vốn qua các vòng đàm phán thay vì thị trường đại chúng, đây là rủi ro về mặt câu chuyện thị trường. Giá token mang tính đầu cơ có thể bắt đầu định hình kỳ vọng của nhà đầu tư, đồng thời tạo ra tiêu đề về mức định giá vượt ngoài tầm kiểm soát của chính doanh nghiệp.

Tác động rộng hơn với thị trường tài sản số

Sự việc của Anthropic cho thấy ranh giới giữa tài sản số, sản phẩm phái sinh và cổ phiếu tư nhân vẫn còn rất mơ hồ. Khi các nền tảng crypto cố gắng đưa “exposure” đến các công ty chưa niêm yết ra thị trường, câu hỏi lớn không chỉ là sản phẩm có hấp dẫn hay không, mà là nó có đi qua được bộ khung pháp lý của doanh nghiệp phát hành hay không.

Với những công ty tư nhân lớn đang được săn đón, tranh chấp về quyền chuyển nhượng và quyền định giá có thể sẽ còn xuất hiện nhiều hơn nếu thị trường token hóa tiếp tục mở rộng.