Token hóa đang đi theo lộ trình từng đưa ETF thành thị trường hơn 10 nghìn tỷ USD

Token hóa và bài học từ lịch sử ETF

Trong thập niên 1990, ETF từng bị nhìn nhận khá đơn giản, như một cách đóng gói mới cho tài sản truyền thống. Nhưng thực tế, sản phẩm này đã làm thay đổi cách thị trường vận hành, từ cơ chế tạo lập và mua lại chứng chỉ cho tới vai trò của chênh lệch giá trong việc giữ giá bám sát tài sản cơ sở.

Câu chuyện token hóa hiện nay đang gợi lại chính mô hình đó. Ở nhiều điểm quan trọng, nó không khác nhiều so với cuộc cách mạng cấu trúc thị trường mà ETF đã tạo ra.

Điểm giống nhau giữa token hóa và ETF

Một tài sản được token hóa tốt không chỉ được phát hành rồi để đó như cổ phiếu hay trái phiếu thông thường. Nó thường có thể được tạo mới hoặc hủy bỏ tùy theo lượng tài sản cơ sở hoặc quyền lợi đi kèm.

Ví dụ, nếu token đại diện cho cổ phần quỹ hoặc cổ phiếu, nhà tạo lập đủ điều kiện hoặc hợp đồng thông minh có thể nạp tài sản nền tảng để đúc token mới, hoặc đổi token lấy tài sản cơ sở để rút ra khỏi hệ thống.

Cơ chế này tạo ra một vòng lặp tương tự ETF:

1. Khi token giao dịch cao hơn giá trị tài sản nền, lực chênh lệch giá sẽ kích hoạt việc đúc thêm token, qua đó tăng nguồn cung.
2. Khi token bị giao dịch thấp hơn giá trị nội tại, việc đổi trả token sẽ diễn ra, làm giảm nguồn cung.
3. Hai chiều điều tiết này kéo giá token quay lại gần mức giá hợp lý của tài sản cơ sở.

Nói cách khác, token chỉ là lớp đại diện thanh khoản cho một rổ giá trị kinh tế. Giá trị của nó không nằm ở hình thức bao bọc, mà nằm ở độ mạnh của liên kết chênh lệch giá giữa token và tài sản nền.

Blockchain có thể đi xa hơn ETF ở điểm nào

ETF đã tạo ra bước tiến lớn về minh bạch khi đưa một rổ tài sản lên sàn giao dịch với giá hiển thị liên tục, thanh khoản trong ngày và cơ chế bám sát giá trị cơ sở thông qua arbitrage.

Token hóa kế thừa nền tảng đó, nhưng blockchain có thể mở rộng thêm ở chỗ giúp quan sát việc phát hành, chuyển nhượng và lượng cung lưu hành gần như theo thời gian thực. Điều này có thể làm cho cấu trúc của lớp bao bọc trở nên rõ ràng hơn so với rổ tài sản bên dưới.

Giao dịch liên tục là lợi thế quan trọng nhất

Một trong những đặc điểm đáng chú ý nhất của tài sản token hóa là khả năng giao dịch liên tục, kể cả khi thị trường cơ sở đã đóng cửa.

Với nhà đầu tư ETF quốc tế, điều này không hề xa lạ. Nó là một tính năng cấu trúc rất hữu ích vì cho phép giá phản ánh thông tin mới ngay khi xuất hiện, thay vì phải chờ đến phiên mở cửa tiếp theo. Nhà đầu tư ở các múi giờ khác nhau cũng có thể chuyển rủi ro vào đúng thời điểm họ cần.

Giá trong giai đoạn này thường được hình thành từ nhiều tín hiệu liên quan, như:

1. Hợp đồng tương lai
2. Tỷ giá ngoại hối
3. ADR
4. Tin tức vĩ mô
5. Các công cụ giao dịch tương quan khác

Khi thị trường cơ sở đóng cửa, giá vẫn có thể vận động hợp lý

Các ETF niêm yết tại Mỹ nắm giữ cổ phiếu châu Âu hoặc châu Á đã cho thấy giá đáng tin cậy vẫn có thể được hình thành khi thị trường gốc không còn mở cửa.

Trong giờ giao dịch Mỹ, các ETF này vẫn khớp lệnh bình thường dù châu Âu hay châu Á đã đóng cửa. Giá thị trường khi đó phản ánh kỳ vọng mới nhất, dựa trên futures, FX, ADR, tin vĩ mô và các tín hiệu có liên quan, thay vì chỉ bám vào giá đóng cửa cũ.

Trên thực tế, các nhà tạo lập thị trường và bộ phận hỗ trợ thanh khoản liên tục ước tính một mức giá trị hợp lý nội tại cho ETF, bao gồm cả mức giá mở cửa dự kiến của tài sản cơ sở ở phiên tiếp theo. Từ đó, họ chào giá xung quanh vùng hợp lý đó để giữ thị trường bám sát giá trị thực.

Token hóa có thể phản ánh giá trước cả phiên mở cửa

Lý thuyết này cũng áp dụng được cho cổ phiếu được token hóa. Chẳng hạn, token đại diện cho cổ phiếu Apple có thể giao dịch vào thứ Bảy dựa trên kỳ vọng về mức giá mà Apple có thể đạt được vào thứ Hai.

Nếu có tin lớn xuất hiện vào thứ Bảy, token có thể phản ứng ngay lập tức. Nhà cung cấp thanh khoản sẽ định giá token dựa trên thông tin mới, và nếu cần, họ có thể phòng hộ bằng các công cụ liên quan như hợp đồng tương lai Nasdaq.

Đến khi thị trường Mỹ mở cửa vào thứ Hai, giá cổ phiếu Apple thật nhiều khả năng sẽ bắt kịp vùng giá mà token đã giao dịch trước đó. Theo cách này, token còn có thể trở thành chỉ báo sớm cho tài sản cơ sở.

Góc nhìn của nhà đầu tư toàn cầu

Không phải mọi nhà đầu tư đều sống theo giờ miền Đông nước Mỹ. Một nhà đầu tư châu Âu đang nắm giữ quỹ trái phiếu Mỹ dạng token hóa chắc chắn sẽ đánh giá cao việc có thể tái cơ cấu vị thế lúc 20 giờ CET vào thứ Sáu, thay vì chờ tới thứ Hai.

Dĩ nhiên, duy trì thanh khoản 24 giờ mỗi ngày cũng kéo theo chi phí nắm giữ cao hơn khi thị trường cơ sở đóng cửa. Điều này có thể khiến spread giãn rộng hơn trong những khung giờ vắng lệnh, tương tự cách thị trường tiền tệ vận hành vào ngày nghỉ lễ.

Tuy vậy, điểm khác biệt cốt lõi là thị trường tài sản số vẫn mở. Khi số lượng người tham gia tăng lên và công cụ quản trị rủi ro hoàn thiện hơn, các chi phí đó sẽ giảm dần. Về dài hạn, một thị trường 24 giờ mỗi ngày, 7 ngày mỗi tuần hoàn toàn có thể trở nên tự nhiên giống như thị trường FX vận hành 24 giờ mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần hiện nay.

Tín hiệu ban đầu giống hệt giai đoạn ETF sơ khai

Cuộc thảo luận về token hóa hiện nay khá giống với những năm đầu của ETF: hoài nghi ban đầu, sau đó là sự chấp nhận ở các phân khúc ngách, rồi ngày càng có thêm dòng tiền tổ chức tham gia.

Chính lộ trình đó đã biến ETF thành một thị trường có quy mô hơn 10 nghìn tỷ USD.

Tôi cho rằng token hóa đang đi trên con đường tương tự, vì các động lực cấu trúc thúc đẩy nó cũng là những yếu tố từng làm ETF thành công. Thước đo quan trọng không phải là công nghệ có mới đến đâu, mà là nó có cải thiện hiệu quả, khả năng tiếp cận và độ bền của hệ thống hay không.

Khi đáp ứng được những điều kiện đó, token hóa không chỉ là một biến thể giống ETF, mà còn là sự tiếp nối hợp lý của chính cuộc cách mạng đó.

Kết luận

Token hóa đang được định hình không chỉ như một xu hướng sản phẩm, mà như một thay đổi ở tầng cấu trúc thị trường. Nếu cơ chế tạo, đổi, định giá và thanh khoản được thiết kế đúng, nó có thể lặp lại tác động mà ETF từng tạo ra, thậm chí mở rộng thêm nhờ hạ tầng blockchain.