Mỹ - Iran Và Trạng Thái Lửng Lơ: "Không Chiến Tranh, Cũng Chẳng Hòa Bìn

Tóm tắt (TL;DR):

• Sau đợt không kích và thỏa thuận ngừng bắn đầu tháng 4, Mỹ và Iran rơi vào trạng thái "chiến tranh lạnh" kiểu mới – không bùng nổ giao tranh lớn nhưng cũng chưa có hòa bình rõ ràng.
• Các nỗ lực đàm phán do Pakistan và Oman làm trung gian liên tục bế tắc, trong khi cả hai bên đều tin rằng mình có thể "chịu đòn" lâu hơn đối phương.
• Tình trạng phong tỏa eo biển Hormuz kéo dài làm gián đoạn dòng chảy năng lượng, đẩy lạm phát và chi phí vận tải toàn cầu tăng cao, đe dọa tăng trưởng kinh tế vĩ mô.

Sau đợt không kích của liên minh Mỹ – Israel vào Iran và một thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập vào đầu tháng 4, quan hệ giữa Washington và Tehran đang bước vào một giai đoạn vô cùng kỳ lạ. Tờ The New York Times (NYT) mô tả tình cảnh hiện tại là một sự "lửng lơ khó xử", nơi hai quốc gia rơi vào trạng thái "không chiến tranh, cũng chẳng hòa bình" (no war, no peace) – một hình thái "chiến tranh lạnh" phiên bản mới tại Trung Đông.

"Trạng Thái Lửng Lơ Chiến Lược"

Cả Tehran lẫn Washington đều mang trong mình niềm tin rằng họ có khả năng "chịu đòn" lâu hơn đối phương. Chính vì vậy, hai bên đều cố gắng kéo dài thế đối đầu này nhằm chiếm ưu thế lớn nhất trên bàn đàm phán. Tuy nhiên, sự giằng co căng thẳng này mang theo một hiểm họa lớn: rủi ro tính toán sai lầm và vượt ngưỡng leo thang luôn hiện diện.

Trích dẫn nhận định của một học giả Iran, NYT ví tình hình hiện tại như một "trạng thái lửng lơ chiến lược". Ở đó, cả Mỹ và Iran đã lùi lại một bước khỏi bờ vực của một cuộc chiến tranh toàn diện, nhưng thay vì tiến tới các thỏa hiệp, họ lại tiếp tục dựa chủ yếu vào sức mạnh quân sự và các biện pháp răn đe để đối thoại.

Đàm Phán Bế Tắc Trước Những Cú "Quay Xe"

Bất chấp những cảnh báo về rủi ro leo thang, các nỗ lực khôi phục đàm phán lại chưa mang lại kết quả thực chất. Vai trò trung gian hòa giải của Pakistan và Oman liên tục vấp phải những trở ngại, khiến các cuộc đối thoại bị trì hoãn hoặc đổ vỡ.

Đáng chú ý, nhiều nỗ lực ngoại giao đã bị chính Tổng thống Mỹ Donald Trump phá vỡ vào phút chót. Ông Trump đã đưa ra những tuyên bố cứng rắn, tự tin khẳng định rằng nước Mỹ "có thể chịu đựng việc phong tỏa eo biển Hormuz lâu hơn nhiều so với Iran". Động thái cứng rắn này càng làm gia tăng sự đình trệ và thu hẹp cơ hội cho các giải pháp hòa bình.

Bóng Đen Bao Phủ Kinh Tế Toàn Cầu

Không chỉ gói gọn trong các cuộc đấu trí chính trị và quân sự, trạng thái đối đầu kéo dài này đang tạo ra những rúng động rõ nét đối với bức tranh kinh tế vĩ mô toàn cầu.

Tình trạng phong tỏa hoặc bán phong tỏa tại eo biển Hormuz – huyết mạch của ngành năng lượng thế giới – đang bị kéo dài. Sự việc này làm tê liệt một phần đáng kể dòng chảy dầu mỏ, khí đốt tự nhiên và các loại hàng hóa thiết yếu. Hệ quả tất yếu là chi phí năng lượng và cước phí vận tải hàng hải toàn cầu đang bị đẩy lên mức cao.

Theo phân tích từ NYT, sự kéo dài của trạng thái "no war, no peace" đang tạo ra một môi trường đầy rẫy sự bất trắc. Các doanh nghiệp, nhà đầu tư và chính phủ trên thế giới gặp vô vàn khó khăn trong việc lập kế hoạch dài hạn. Dù chưa thực sự bùng nổ thành một cú sốc tài chính toàn diện như cuộc khủng hoảng năm 2008, nhưng những rủi ro về sự suy giảm tăng trưởng kinh tế đi kèm với nguy cơ lạm phát dai dẳng đang ngày càng hiện hữu.