Điều khoản DeFi trong Clarity Act làm dấy lên lo ngại về rủi ro siết chặt quy định

Clarity Act tiến thêm một bước, nhưng không phải không có “cái giá”

Dự luật Digital Asset Market Clarity Act — văn bản được xem là then chốt với cấu trúc thị trường crypto tại Mỹ — vừa trải qua một pha thương lượng căng thẳng vào phút chót để kéo thêm phiếu Dân chủ, qua đó giúp dự luật vượt qua ải ủy ban Thượng viện. Nhưng đằng sau tín hiệu lưỡng đảng này là một thay đổi khiến cộng đồng DeFi bắt đầu cảnh giác.

Điểm nóng nằm ở cách dự luật xử lý các nền tảng tự nhận thuộc DeFi nhưng thực tế không thật sự phi tập trung. Theo bản sửa đổi mới nhất, cơ quan quản lý Mỹ có thể có thêm cơ sở để áp đặt quy định lên những giao thức bị coi là “DeFi giả”.

Điều khoản DeFi bị nới rộng phạm vi áp dụng

Trước đó, phiên bản cũ của Clarity Act có một lớp bảo vệ dành cho nhóm được gọi là non-controlling blockchain developers — tức các nhà phát triển tạo ra phần mềm đứng sau ví crypto cá nhân hay các nền tảng phi tập trung đúng nghĩa, nhưng không tham gia vận hành hay kiểm soát tài sản của người dùng.

Tuy nhiên, phần bảo vệ này đã bị loại bỏ trong quá trình đàm phán. Ở phiên bản hiện tại, những người đó vẫn có nguy cơ bị xếp vào diện “securities intermediaries” nếu chính phủ lập luận rằng họ có mức độ kiểm soát đủ để làm suy yếu tuyên bố rằng dự án của họ là phi tập trung.

Mối lo lớn hơn đến từ ngôn ngữ pháp lý mới

Cụm từ mới trong dự luật được cho là mở rộng đáng kể quyền diễn giải của cơ quan quản lý. Theo cách viết hiện tại, bất kỳ ai hành động dựa trên một “agreement, arrangement, or understanding” nhằm kiểm soát giao thức đều có thể bị đưa vào vùng rủi ro pháp lý.

Nói cách khác, ngay cả khi một nhóm không trực tiếp nắm giữ tài sản hay điều hành hệ thống theo kiểu tập trung, họ vẫn có thể bị xem xét dưới lăng kính quản lý chứng khoán nếu cơ quan chức năng cho rằng tồn tại sự phối hợp đủ chặt để tạo thành quyền kiểm soát.

BRCA vẫn sống sót, DeFi vẫn có lý do để thở phào

Không phải mọi thứ đều bất lợi. Một điểm được cộng đồng DeFi xem là tin tích cực là Blockchain Regulatory Certainty Act (BRCA) — đạo luật vốn bảo vệ các nhà phát triển phần mềm không kiểm soát tiền của người dùng khỏi việc bị coi là đơn vị chuyển tiền — vẫn được giữ lại trong dự luật.

Senator Cynthia Lummis nói trong thông báo gửi CoinDesk hôm thứ Hai rằng việc giữ BRCA trong dự luật là ưu tiên hàng đầu và điều đó đã đạt được trong phiên chỉnh sửa hôm thứ Năm. Bà cũng cho biết sẽ tiếp tục làm việc với các bên liên quan để đưa dự luật đến bàn làm việc của Tổng thống và giúp Mỹ dẫn đầu về đổi mới tài sản số.

Tín hiệu cảnh báo mới cho DeFi

Dù BRCA không bị gỡ bỏ, lo ngại trong ngành DeFi vẫn chưa lắng xuống. Lý do là điều khoản mới có thể cho phép các cơ quan liên bang, trong đó có SEC, linh hoạt hơn trong việc mở rộng giám sát theo luật chứng khoán.

Với bối cảnh hiện tại, tác động có thể chưa thể hiện ngay rõ rệt nếu các vị trí quản lý còn thân thiện với crypto. Nhưng trong tương lai, khi nhân sự hoặc định hướng của cơ quan thay đổi, cùng một đoạn luật có thể được diễn giải chặt chẽ hơn nhiều.

Một nguồn thạo tin nhận định rằng từ ngữ như “arrangement” hay “understanding” có thể bị hiểu theo cách rất rộng. Điều này tạo ra nguy cơ với cả những người nắm giữ governance token hoặc các nhà phát triển đang cùng nhau xây dựng giao thức, dù họ không thực sự kiểm soát dòng tiền hay tài sản liên quan.

Bill Hughes, cố vấn cấp cao và giám đốc phụ trách vấn đề pháp lý toàn cầu tại Consensys, nói rằng việc trao thêm linh hoạt cho SEC và Bộ Tài chính rõ ràng là điều mà một số nghị sĩ Dân chủ muốn có trong thỏa thuận. Ông mô tả thay đổi này là “rất tinh tế”, đồng thời nhấn mạnh phần quyết định then chốt sẽ nằm ở khâu soạn quy tắc triển khai sau này.

Thỏa hiệp giúp dự luật giành đa số lưỡng đảng

Những chỉnh sửa liên quan đến DeFi là một phần trong gói thay đổi giúp Clarity Act nhận được sự ủng hộ từ hai Thượng nghị sĩ Dân chủ là Angela Alsobrooks và Ruben Gallego. Kết quả là dự luật vượt qua ủy ban với tỷ lệ 15-9.

Một Thượng nghị sĩ Dân chủ khác, Mark Warner, cũng cho thấy ông có thể cân nhắc ủng hộ ở các vòng sau nếu các thay đổi tiếp tục phù hợp.

Gallego nói rằng nhóm lập pháp đã làm việc nghiêm túc về nhiều vấn đề khó như:

• thẩm quyền quản lý giữa các cơ quan;
• yêu cầu công bố thông tin cho nhà đầu tư;
• bảo vệ trong trường hợp mất khả năng thanh toán;
• lợi suất từ stablecoin;
• crypto ATM.

Ông lưu ý thêm rằng việc bỏ phiếu ủng hộ ở giai đoạn này chỉ nhằm giúp quá trình tiếp tục, chứ chưa phải cam kết cho vòng bỏ phiếu toàn viện.

Một loạt sửa đổi khác cũng được thông qua

Trong phiên điều trần, Senator Lummis cũng đưa qua nhiều sửa đổi khác, liên quan đến:

1. mở rộng hoạt động tài sản số cho các credit union;
2. tokenization dưới góc nhìn của SEC;
3. bảo vệ người tiêu dùng ở cấp bang đối với hàng hóa kỹ thuật số.

Ngoài ra, một sửa đổi của Senator Mike Rounds được thông qua, đề xuất một “sandbox” pháp lý cho các công ty tài chính thử nghiệm sản phẩm trí tuệ nhân tạo. Đây là một chủ đề mới, không thuần crypto, nhưng giờ sẽ phải được xử lý tiếp trong quá trình viết bản cuối của dự luật.

Senator Dave McCormick cũng đưa thành công một sửa đổi cho phép các tổ chức tài chính có thêm dư địa khi tính toán biên ký quỹ trên nhiều danh mục. Bill Hughes đánh giá đây là thay đổi có lợi thực chất cho cấu trúc thị trường tổ chức và từ lâu đã được ngành mong đợi.

Chặng đường phía trước vẫn còn dài

Sau khi vượt qua ủy ban Thượng viện Ngân hàng, Clarity Act sẽ tiếp tục được ghép với một dự luật tương tự đã đi qua Ủy ban Nông nghiệp Thượng viện trước đó. Bản hợp nhất cuối cùng sau đó mới được đưa ra bỏ phiếu tại toàn Thượng viện.

Tuy vậy, dự luật vẫn còn phải giải quyết một điểm rất nhạy cảm: điều khoản đạo đức nhằm hạn chế sự tham gia trực tiếp của các quan chức cấp cao trong ngành crypto. Đây là đề xuất mà phe Dân chủ theo đuổi, với lập luận rằng mối liên hệ của Tổng thống Donald Trump với lĩnh vực này là không phù hợp.

Nói ngắn gọn, Clarity Act đã đi được một đoạn đáng kể, nhưng để trở thành luật thì vẫn còn nhiều nút thắt phải tháo gỡ.