Glamsterdam tiến vào giai đoạn phát triển cuối, Ethereum chuẩn bị cho bản nâng cấp lớn nhất nhiều năm

Ethereum bước vào chặng cuối của Glamsterdam

Các nhà phát triển Ethereum đã chuyển sang giai đoạn hoàn thiện cuối cùng cho Glamsterdam, bản nâng cấp lớn tiếp theo của mạng lưới. Hiện tại, đội ngũ đang chạy các devnet, tức môi trường thử nghiệm sớm, để kiểm tra toàn bộ thay đổi giao thức trước khi đưa lên testnet công khai.

Theo Parithosh Jayanthi, một core developer đồng thời là kỹ sư devops tại Ethereum Foundation, đây là bước cuối cùng trước khi code được “hardening”, sau đó mới đến giai đoạn phát hành testnet. Ông cho biết tiến độ đã đi rất xa, dù vẫn chưa có mốc thời gian cố định.

Thời điểm kích hoạt vẫn chưa ấn định

Hiện chưa có ngày triển khai chính thức cho Glamsterdam. Tuy vậy, kỳ vọng chung là bản nâng cấp sẽ được đưa lên mạng chính trong nửa cuối năm nay.

Điều này khiến Glamsterdam trở thành một trong những đợt nâng cấp đáng chú ý nhất của Ethereum trong vài năm gần đây, đặc biệt khi nó nối tiếp bước chuyển sang cơ chế đồng thuận proof of stake vào năm 2022.

Jayanthi nhận định đây có thể là fork lớn nhất kể từ The Merge, đồng thời cho rằng bản nâng cấp sẽ thay đổi nhiều giả định nền tảng về Ethereum và mở đường cho khả năng mở rộng mạnh hơn trong tương lai.

Hai thay đổi nổi bật nhất: ePBS và Block level Access Lists

Trong số các đề xuất được chú ý nhất, có hai cái tên đang thu hút nhiều quan tâm:

1. Enshrined Proposer Builder Separation, viết tắt ePBS, được theo dõi chính thức dưới mã EIP 7732.
2. Block level Access Lists, mang mã EIP 7928.

ePBS đưa cơ chế tách vai trò vào giao thức lõi

Hiện nay, việc tách giữa bên tạo block và bên đề xuất block chủ yếu diễn ra ngoài chuỗi. Cách làm này vẫn tồn tại các giả định tin cậy bổ sung và làm dấy lên lo ngại về mức độ tập trung.

Nếu được tích hợp trực tiếp vào giao thức, ePBS có thể giảm bớt không gian thao túng liên quan đến maximal extractable value, hay MEV. Nói cách khác, Ethereum muốn đưa một phần cơ chế cốt lõi này lên chuỗi để hệ thống minh bạch và cân bằng hơn.

Danh sách truy cập theo block giúp xử lý dữ liệu hiệu quả hơn

Với Block level Access Lists, mỗi block có thể khai báo trước các tài khoản và dữ liệu hợp đồng thông minh mà nó sẽ truy cập. Nhờ đó, các client của Ethereum có thể nạp sẵn dữ liệu phù hợp, cải thiện tốc độ thực thi và giúp việc tối ưu hệ thống trở nên dễ dự đoán hơn.

Điều chỉnh phí gas có thể làm thay đổi kinh tế sử dụng Ethereum

Ngoài hai đề xuất trên, Glamsterdam còn bao gồm một loạt thay đổi định giá gas trên diện rộng. Đây là phần có thể tác động trực tiếp đến chi phí sử dụng mạng lưới.

Jayanthi cho biết các điều chỉnh này sẽ làm thay đổi đáng kể giá của nhiều thao tác trên Ethereum. Những tác vụ cần tính toán cao cấp có thể rẻ hơn, trong khi việc ghi và duy trì trạng thái có thể trở nên đắt hơn.

Mục tiêu của nhóm phát triển là đưa cấu trúc phí sát hơn với lượng tài nguyên mà từng loại thao tác tiêu thụ. Đồng thời, thay đổi này cũng được kỳ vọng sẽ giúp Ethereum dễ tích hợp hơn với các hệ thống chứng minh không kiến thức, tức zero knowledge proving.

Giai đoạn hiện tại: kiểm thử, chốt đặc tả và truyền thông với cộng đồng

Trong thời gian tới, đội ngũ phát triển sẽ tập trung vào ba việc chính:

1. Tiếp tục kiểm thử các devnet.
2. Hoàn thiện đặc tả kỹ thuật.
3. Trao đổi với cộng đồng Ethereum về tác động của việc điều chỉnh phí.

Jayanthi cho biết mục tiêu lúc này là vừa kiểm thử, vừa chốt bản mô tả kỹ thuật, đồng thời phổ biến rõ hơn các thay đổi về định giá trước khi tiến tới triển khai chính thức.

Tại sao Glamsterdam đáng theo dõi

Nếu được triển khai đúng kỳ vọng, Glamsterdam không chỉ là một bản nâng cấp kỹ thuật thông thường. Nó có thể ảnh hưởng đến cách Ethereum xử lý block, phân bổ vai trò giữa các bên tham gia mạng lưới, và cả chi phí vận hành hệ sinh thái trong dài hạn.

Với việc đang bước vào giai đoạn cuối cùng của phát triển, đây là một cột mốc quan trọng cần theo dõi trong nửa cuối năm nay.