Ethereum trở lại tâm điểm với các chuẩn token riêng tư mới

Quyền riêng tư đang trở lại với Ethereum

Trong nhiều năm, quyền riêng tư khi giao dịch từng là một trong những lời hứa lớn nhất của tiền mã hóa. Sau đó, chủ đề này dần nhường chỗ cho cuộc đua mở rộng mạng lưới, tối ưu tốc độ và đáp ứng yêu cầu giám sát từ cơ quan quản lý.

Nhưng bức tranh đang đổi chiều. Một đề xuất mới trên Ethereum cùng loạt sản phẩm tập trung vào bảo mật cho thấy quyền riêng tư đang dần trở lại trung tâm thảo luận.

pERC-20 là gì và vì sao đáng chú ý

Điểm đáng quan tâm nhất hiện nay là pERC-20, một đề xuất chuẩn token trên Ethereum nhằm giúp người dùng nắm giữ và chuyển token mà không phải công khai số dư, số tiền giao dịch hay bên đối ứng.

Với ERC-20 truyền thống, dữ liệu trên chuỗi có thể được bất kỳ ai kiểm tra. Số dư ví, lịch sử chuyển tiền và các giao dịch liên quan đều hiện rõ công khai. pERC-20 đi theo hướng khác khi giữ các thông tin nhạy cảm ở trạng thái riêng tư.

Theo thiết kế được nêu ra, token sẽ tồn tại dưới dạng các "notes" mật mã được mã hóa, gần giống tiền mặt kỹ thuật số. Hệ thống vẫn xác minh được giao dịch hợp lệ mà không để lộ chi tiết giao dịch cho toàn mạng.

Những gì vẫn công khai trong mô hình mới

Dù ưu tiên bảo mật, đề xuất này không che giấu toàn bộ thông tin.

Một số điểm vẫn được giữ công khai, gồm:

• Tổng cung của token, để mọi người có thể kiểm tra xem có phát hành thêm một cách bất thường hay không
• Cơ chế tuân thủ, cho phép đơn vị phát hành khóa một số notes cụ thể bằng blacklist mật mã

Cách tiếp cận này cho thấy xu hướng mới trong ngành: thay vì đặt quyền riêng tư và tuân thủ ở hai đầu đối lập, nhiều dự án đang tìm cách dung hòa cả hai.

Starknet đi xa hơn với STRK20

Trong khi pERC-20 chủ yếu tập trung vào chuyển token riêng tư, Starknet vừa đưa vào hoạt động STRK20, một khuôn khổ token hướng tới bảo mật sâu hơn cho cả tài chính phi tập trung.

Theo Eli Ben Sasson, đồng sáng lập StarkWare, đơn vị phát triển chính đứng sau Starknet, rào cản lớn nhất của công nghệ riêng tư hiện nay không nằm ở mật mã học, mà ở trải nghiệm người dùng.

Ông cho rằng trong quá khứ, các đồng tiền mã hóa tập trung vào quyền riêng tư thường gặp nhiều vấn đề thực tế như:

• Đồng bộ ví chậm
• Quy trình giao dịch rườm rà
• Khả năng tương thích hạn chế với hệ sinh thái rộng hơn

Những điểm yếu này không chỉ làm giảm khả năng chấp nhận của người dùng, mà đôi khi còn làm giảm cả mức độ riêng tư mà công cụ đó muốn tạo ra.

UX kém khiến mạng riêng tư khó tạo hiệu ứng

Ben Sasson nhấn mạnh rằng các hệ thống riêng tư chỉ phát huy hiệu quả khi có đủ nhiều người cùng sử dụng.

Nếu chỉ một nhóm nhỏ tham gia, việc nhận diện từng người trong mạng sẽ dễ hơn nhiều. Vì vậy, khi trải nghiệm người dùng không đủ tốt, số lượng người dùng sẽ ít, và mức độ ẩn danh cũng suy giảm theo.

Ông nói rằng pERC-20 dường như chủ yếu phục vụ việc chuyển token riêng tư, đồng thời lấy cảm hứng từ các ý tưởng của những dự án như Zcash. Tuy nhiên, theo ông, giai đoạn tiếp theo của hạ tầng riêng tư phải hỗ trợ nhiều hoạt động tài chính hơn.

STRK20 nhắm đến DeFi riêng tư

Khác với cách tiếp cận chỉ che giấu một loại token, STRK20 được xây dựng để người dùng có thể quản lý nhiều tài sản trong một lớp bảo mật thống nhất.

Mục tiêu của khuôn khổ này là cho phép người dùng tương tác với các ứng dụng phi tập trung mà vẫn giữ được tính kín đáo, bao gồm:

• Hoán đổi tài sản
• Vay và cho vay
• Staking

Ben Sasson cho biết framework này cũng sử dụng mật mã an toàn hậu lượng tử, một hướng đi được ông đánh giá là cần thiết hơn khi cộng đồng phát triển blockchain bắt đầu chuẩn bị cho các bước tiến của máy tính lượng tử.

Hai hướng đi khác nhau cho quyền riêng tư onchain

Sự xuất hiện song song của pERC-20 và STRK20 cho thấy ngành crypto đang bàn lại câu hỏi cốt lõi: quyền riêng tư nên được định nghĩa như thế nào trong môi trường blockchain.

Một hướng muốn giữ thanh toán kín đáo nhưng vẫn duy trì mức độ minh bạch ở các lớp khác. Hướng còn lại coi quyền riêng tư là nền tảng xuyên suốt toàn bộ hệ sinh thái tài chính.

Dù chọn cách nào, việc chủ đề này quay lại đã là một thay đổi đáng kể. Trong vài năm gần đây, quyền riêng tư thường chỉ xuất hiện ở nhóm coin chuyên biệt hoặc các công cụ trộn tiền gây tranh cãi. Hiện nay, nó đang được đưa vào thảo luận ở cấp độ hạ tầng chính thống, chuẩn token và cả các trường hợp sử dụng mang tính tổ chức.

Tương lai nào cho pERC-20 trên Ethereum

Việc pERC-20 có trở thành một chuẩn chính thức của Ethereum hay không vẫn còn là câu hỏi mở. Giống như mọi Ethereum Improvement Proposal khác, đề xuất này phải trải qua quá trình xem xét dài trước khi có cơ hội được chấp nhận rộng rãi.

Tuy vậy, sự xuất hiện của nó cùng với các dự án như STRK20 cho thấy một điều khá rõ ràng: quyền riêng tư đang quay trở lại danh sách ưu tiên của các nhà phát triển blockchain.