5 lỗ hổng của Clarity Act mà Quốc hội Mỹ cần khép lại

Năm khoảng trống về quản trị và gian lận mà Đạo luật Clarity cần lấp đầy

Dự luật quản lý thị trường tài sản số quan trọng bậc nhất hiện nay đang tiến vào giai đoạn tranh luận cuối tại Thượng viện Mỹ. Vấn đề nằm ở chỗ, nếu giữ nguyên như bản hiện tại, văn bản này có thể để lại những lỗ hổng liên quan đến rửa tiền, né trừng phạt và xung đột lợi ích ở cấp cao nhất của chính quyền.

Bức tranh chung của dự luật

Đạo luật Digital Asset Market Clarity Act, sau khi vượt qua Ủy ban Ngân hàng Thượng viện hôm 14 tháng 5 năm 2026, được xem là bộ khung quy tắc cho một ngành đã phát triển nhanh hơn rất nhiều so với hệ thống pháp lý hiện hữu.

Ai cũng thừa nhận crypto cần được quản lý rõ ràng hơn. Tuy nhiên, khi dự luật tiến gần đến cuộc bỏ phiếu tại toàn thể Thượng viện, nó vẫn còn năm điểm yếu có thể làm suy giảm chính mục tiêu là tạo ra một thị trường minh bạch và ổn định hơn.

1. Lỗ hổng liên quan đến DeFi

Một nền tảng hoặc bên trung gian thực hiện việc chuyển, trao đổi, che giấu hay hỗ trợ dịch chuyển giá trị không nên thoát khỏi giám sát chỉ vì tự nhận là phi tập trung. Thực tế cho thấy hacker Triều Tiên nhiều lần lợi dụng mixer và hạ tầng rửa tiền bằng tài sản số để chuyển tiền đánh cắp và tài trợ cho chương trình vũ khí của chế độ.

Bộ Tài chính Mỹ từng xác định Tornado Cash đã bị dùng để rửa hơn 455 triệu USD mà nhóm Lazarus Group đánh cắp. Các chuyên gia của Liên Hợp Quốc cũng báo cáo rằng Triều Tiên sau đó tiếp tục rửa thêm 147,5 triệu USD qua chính nền tảng này. Đây chính là những điểm mù mà Quốc hội cần bịt lại: khi một nền tảng tài sản số hay bên trung gian thực hiện chức năng tài chính, họ phải chịu các yêu cầu chống rửa tiền và trừng phạt phù hợp.

2. Khe hở kiểu Tornado Cash

Một số công cụ crypto được thiết kế để tiếp tục vận hành tự động ngay cả khi đã rõ ràng chúng đang bị dùng để rửa tiền. Khi quy định chống rửa tiền áp lên một con người nhưng lại biến mất ngay lúc phần mềm thực hiện cùng hành vi đó, kết quả không còn là hàng rào bảo vệ mà trở thành một lối lách luật được viết sẵn trong pháp luật.

Mức độ cấp thiết không hề mang tính giả định. Tháng 5 vừa qua, FinCEN đã cảnh báo các ngân hàng Mỹ rằng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã xây dựng một mạng lưới ngân hàng ngầm đa khu vực, kết hợp hạ tầng tài sản số với công ty bình phong và sàn giao dịch để rửa tiền từ dầu mỏ, đồng thời tài trợ mua sắm vũ khí và hoạt động khủng bố. Quốc hội nên trao cho Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài, tức OFAC, quyền hạn rõ ràng hơn để xử lý các công cụ che giấu danh tính nhằm né trừng phạt.

3. Lỗ hổng của stablecoin

Đạo luật GENIUS, được thông qua đầu năm nay, đã đặt ra khung cơ bản cho đơn vị phát hành stablecoin. Nhưng khung đó vẫn có thể bị các bên bất hợp pháp né tránh thông qua các giao thức DeFi, nền tảng ở nước ngoài, mixer hoặc các dịch vụ khác chuyển stablecoin mà không có kiểm soát thực chất.

Các thực thể Nga đã bị trừng phạt cũng từng sử dụng stablecoin, bao gồm cả qua những nền tảng không yêu cầu xác minh danh tính, để luân chuyển tiền và duy trì mạng lưới tài chính. Vì vậy, Đạo luật Clarity nên buộc nhà phát hành stablecoin phải có cơ chế giám sát hợp lý trên toàn hệ sinh thái để nhận diện và báo cáo hoạt động đáng ngờ.

Nếu thiếu tầm nhìn rộng hơn như vậy, stablecoin rất dễ trở thành tuyến đường ưu tiên cho việc né trừng phạt, lừa đảo, ransomware, buôn người và rửa tiền liên quan đến tham nhũng.

4. Lỗ hổng về thẩm quyền pháp lý

Một nền tảng phục vụ khách hàng Mỹ hoặc đưa hoạt động đi qua hệ thống tài chính Mỹ không thể chỉ vì đăng ký trụ sở ở nước ngoài mà thoát khỏi nghĩa vụ chống rửa tiền và trừng phạt. Bộ Tư pháp gần đây đã truy tố một công dân Venezuela với cáo buộc rửa khoảng 1 tỷ USD thông qua mạng lưới sử dụng tài khoản ngân hàng, tài khoản sàn crypto, ví riêng, công ty bình phong và các giao dịch ra vào lãnh thổ Mỹ.

Những dòng tiền xuyên biên giới như vậy chính là dạng dễ bị lọt qua kẽ hở khi nền tảng có thể tự chọn nơi chịu giám sát lỏng nhất. Nếu một nền tảng hoặc bên trung gian hỗ trợ tài chính bất hợp pháp, họ nên bị tách khỏi hệ thống tài chính hợp pháp.

5. Lỗ hổng về đạo đức và xung đột lợi ích

Bốn ngày trước lễ nhậm chức năm 2025, một thành viên trong gia đình trực hệ của Tổng thống Trump được cho là đã ký thỏa thuận bán 49% cổ phần trong dự án crypto World Liberty Financial cho một thực thể được Abu Dhabi hậu thuẫn, với giá trị khoảng 500 triệu USD. Theo _The Wall Street Journal_, chính quyền Trump sau đó cũng phê duyệt việc cấp cho UAE quyền tiếp cận 500.000 chip AI tiên tiến nhất thế giới, bất chấp những phản đối kéo dài vì lý do an ninh quốc gia.

Trong bối cảnh đó, Đạo luật Clarity đang được thúc đẩy dưới một chính quyền mà gia đình tổng thống có lợi ích tài chính trực tiếp trong chính lĩnh vực mà dự luật sẽ điều chỉnh. Một khung pháp lý trung lập không thể được xây dựng trên nền tảng như vậy. Dự luật cần cấm các quan chức công quyền, cũng như người thân trực hệ của họ, sở hữu, quảng bá, bảo trợ, xác nhận hay kêu gọi đầu tư vào các dự án tài sản số trong thời gian đương chức.

Quốc hội đang đứng trước lựa chọn nào

Năm khoảng trống này không phải là những lo ngại mang tính lý thuyết. Mỗi điểm đều gắn với một hành vi đang diễn ra ngoài đời thực, từ các quốc gia bị trừng phạt luân chuyển tiền, quan chức nước ngoài rửa hối lộ, tác nhân thù địch tài trợ cho chương trình vũ khí, cho đến việc gia đình một tổng thống đương nhiệm bán cổ phần trong chính ngành mà luật sắp điều chỉnh.

Quốc hội Mỹ có cơ hội viết ra các quy tắc đủ mạnh để bảo vệ sự liêm chính của hệ thống tài chính. Nhưng họ cũng có thể vô tình tạo ra bộ quy tắc dung túng cho những đối tượng biết cách khai thác lỗ hổng. Bản Clarity Act hiện đang tiến gần tới Thượng viện vẫn chưa phân biệt đủ rõ giữa hai lựa chọn đó.

Câu hỏi trước Thượng viện không phải là có nên quản lý crypto hay không. Vấn đề thật sự là những quy tắc được viết ra có đủ mạnh để làm đúng chức năng của quản lý hay không, tức là bảo vệ nhà đầu tư, bảo vệ an ninh quốc gia Mỹ và ngăn công quyền bị biến thành công cụ phục vụ lợi ích cá nhân hay gia đình. Năm lỗ hổng vẫn đang chắn giữa dự luật này và chuẩn mực đó, và chúng cần được khép lại.

Quan điểm trong bài viết này thuộc về tác giả và không nhất thiết phản ánh quan điểm của CoinDesk hay các đơn vị liên quan.