Mất cân bằng cung cầu (Imbalance / FVG - Fair Value Gap)

Nếu bạn ném một viên đá thật mạnh xuống mặt hồ tĩnh lặng, nước sẽ văng ra tạo thành một cái hố sâu trong chốc lát, nhưng ngay sau đó, dòng nước xung quanh sẽ tràn vào để lấp đầy cái hố đó, trả lại mặt phẳng yên bình. Thị trường tài chính cũng vận hành theo nguyên lý y hệt. Khi Cá mập "ném" một khối lượng tiền khổng lồ vào thị trường, giá sẽ giật mạnh để lại những "khoảng trống" thiếu tự nhiên. Những khoảng trống đó chính là Fair Value Gap (FVG) hay Sự Mất cân bằng (Imbalance).

Tóm tắt nhanh (TL;DR): FVG (Fair Value Gap) là một khoảng trống được tạo ra giữa 3 cây nến khi giá tăng/giảm quá dữ dội, khiến thị trường không kịp khớp lệnh hai chiều. Thị trường không thích sự mất cân bằng này. Do đó, FVG hoạt động như một thỏi nam châm khổng lồ, luôn có xu hướng hút giá "quay trở về" để lấp đầy (Fill) khoảng trống đó trước khi giá có thể tiếp tục xu hướng đi xa hơn.

1. Sự bất thường của những cây nến khổng lồ (Imbalance)

Trong trạng thái bình thường (Thị trường Cân bằng / Balance), người Mua và người Bán mặc cả với nhau rất từ tốn. Râu của nến sau thường chạm vào râu của nến trước, đảm bảo mọi mức giá đều có người Mua kẻ Bán khớp lệnh đầy đủ.

Nhưng khi một tin tức giật gân xuất hiện, hoặc khi Smart Money bơm 1 tỷ USD vào thị trường. Phe Mua dồn lên quá bạo lực. Giá vút lên tạo ra một cây nến xanh cực kỳ khổng lồ, thân nến dài ngoẵng và gần như không có râu.

Quá trình "chạy nước rút" này quá nhanh, khiến phe Bán không kịp đặt lệnh phản kháng. Nó để lại những vùng giá chỉ có "Lệnh Mua đi ngang qua" mà không hề có "Lệnh Bán đối ứng". Sự khuyết thiếu một bên cung/cầu này gọi là Mất cân bằng (Imbalance).

2. FVG (Fair Value Gap) là gì và Tại sao nó phải được lấp đầy?

FVG là cách gọi thuật ngữ hình học để biểu diễn vùng Mất cân bằng đó trên biểu đồ.

Bản chất của thị trường là "Giao dịch hiệu quả" (Efficient Market). Máy chủ của các sàn giao dịch luôn muốn mọi khoảng giá đều được thanh khoản hai chiều để thu phí. Khi một vùng FVG quá lớn hình thành, nó giống như một món nợ vô hình.

Theo thời gian (có thể là vài giờ, hoặc vài ngày), dòng tiền lớn thường sẽ dừng việc bơm giá, để thị trường rơi tự do lùi dần về (Pullback) chạm vào vùng FVG đó. Mục đích là để các lệnh Bán được khớp, cân bằng lại sổ lệnh (Order Book), gọi là hiện tượng Lấp Gáp (Fill the gap). Sau khi cái hố được lấp đầy, giá lúc này mới được "cấp phép" bay tiếp một cách bền vững.

3. Cách xác định chuẩn xác một vùng FVG trên biểu đồ 3 nến

Để vẽ một FVG, bạn luôn cần quan sát Cụm 3 cây nến liền kề nhau (Nến 1, Nến 2, Nến 3). Cây nến khổng lồ tạo ra Imbalance nằm ở giữa (Nến 2).

Cách xác định FVG Tăng (Bullish FVG):

• Bước 1: Tìm một cây nến Tăng cực mạnh (Nến 2).
• Bước 2: Nhìn vào RÂU TRÊN của cây Nến 1 (Nến đứng trước nó).
• Bước 3: Nhìn vào RÂU DƯỚI của cây Nến 3 (Nến đứng sau nó).
• Kết luận: Khoảng trống (khoảng cách hở ra) giữa Râu Trên Nến 1 và Râu Dưới Nến 3 chính là hộp FVG. Đây là vùng chưa được giao dịch hiệu quả.

Cách xác định FVG Giảm (Bearish FVG): (Ngược lại)

• Khoảng hở giữa Râu Dưới của Nến 1 và Râu Trên của Nến 3 bọc lấy cây nến giảm khổng lồ Nến 2 tạo thành vùng FVG giảm.

4. Sử dụng FVG làm Điểm Chốt Lời (Take Profit) và Điểm Vào (Entry)

Vì FVG hoạt động như một thỏi Nam châm, bạn có thể lợi dụng nó cho 2 mục đích tuyệt vời:

• Làm mục tiêu Chốt lời (Take Profit / Target): Nếu bạn đang lệnh Short (Bán khống) từ trên đỉnh xuống, và bên dưới biểu đồ đang há mồm một cái FVG to đùng hình thành từ tuần trước. Chắc chắn giá sẽ bị hút về lấp cái FVG đó. Bạn hãy đặt Take Profit ngay tại cạnh trên của FVG.
• Làm Điểm Vào Lệnh (Entry): Trong một Uptrend vững chắc, giá vừa phóng lên tạo một FVG. Đừng FOMO mua đuổi ngay đỉnh. Hãy kiên nhẫn. Đặt lệnh Mua chờ sẵn (Limit) ngay tại rìa trên của cái hộp FVG đó. Khi giá vòng về lấp Gáp, nó sẽ đón bạn lên tàu để bay tiếp vòng 2.

5. FVG không phải là Vùng Cản cứng: Cảnh báo bẫy lấp gáp giả

Rất nhiều người mới lầm tưởng FVG chính là một vùng Hỗ Trợ cứng. Đó là sai lầm chết người. FVG LÀ MỘT CÁI LỖ HỔNG chứ không phải bức tường bê tông. Bản thân FVG không có khả năng đỡ giá. Nhiệm vụ của nó chỉ là "hút" giá về.

Khi giá chui vào lấp xong FVG, nó có thể Xuyên Thủng luôn FVG đi xuống dưới bình thường. Để giao dịch đảo chiều tại FVG, nó bắt buộc phải kết hợp (Confluence) với một Order Block (Khối lệnh) hoặc một vùng Cầu (Demand) vững chắc nằm ngay bên dưới nó. (Chúng ta sẽ học Order Block ở bài tiếp theo).

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP (FAQ) DÀNH CHO NHÀ ĐẦU TƯ

Có phải 100% các khoảng trống FVG đều sẽ được lấp đầy không?

Không. Trong toán học tài chính không có gì là 100%. Thông thường, khoảng 80% FVG sẽ được lấp đầy (Hoặc lấp một nửa - 50%). Tuy nhiên, trong những Siêu Chu Kỳ Bull Run (Ví dụ Bitcoin phá đỉnh lịch sử 100k), động lượng (Momentum) quá mạnh khiến giá có thể để ngỏ FVG đó hàng năm trời mà không thèm quay lại lấp. Đừng ngoan cố bán khống cản tàu chỉ vì hy vọng nó quay về lấp FVG.

FVG và Price Gap (Khoảng trống nhảy cóc của giá) cuối tuần có giống nhau không?

• Price Gap truyền thống: Thường xuất hiện trên Forex/Chứng khoán khi mở phiên sáng thứ Hai, giá nhảy vọt tạo khoảng trống hoàn toàn (Cây nến 2 mở cửa cách xa nến 1).
• FVG: Là mất cân bằng XẢY RA TRONG QUÁ TRÌNH KHỚP LỆNH LIÊN TỤC (Có thân nến chạy qua nhưng khuyết râu). Dù hình thức khác nhau nhưng bản chất tâm lý và lực "Hút nam châm lấp Gáp" của cả 2 là hoàn toàn tương đồng.

Tóm lại

FVG (Imbalance) giống như những biển báo giao thông trên đường cao tốc biểu đồ. Bất cứ khi nào bạn nhìn thấy một cây nến thân cực kỳ dài cắm phập xuống, đừng hoảng loạn. Hãy tìm kiếm khoảng trống 3 nến. Bạn sẽ biết được giá sẽ còn bị lực hút từ trường kéo về đâu. Việc thấu hiểu sự Mất Cân Bằng sẽ giúp bạn chấm dứt thói quen xấu: Mua rượt đuổi tại các đỉnh ngọn cây.