Cổ phiếu là gì? Bạn nhận được quyền lợi gì khi mua cổ phiếu?

Trong thế giới tài chính, cổ phiếu là công cụ phổ biến nhất giúp người dân bình thường có thể tham gia vào quá trình làm giàu của các tập đoàn khổng lồ. Tuy nhiên, nhiều người vẫn coi việc mua cổ phiếu giống như mua một con số nhảy múa trên màn hình mà quên mất bản chất thực sự đằng sau nó.

1. Bản chất của việc sở hữu cổ phiếu

Hãy tưởng tượng bạn và 9 người bạn khác cùng góp mỗi người 100 triệu đồng để mở một quán cà phê. Tổng vốn là 1 tỷ đồng. Bạn nhận được một tờ giấy xác nhận bạn nắm giữ 10% cổ phần của quán. Tờ giấy đó chính là "cổ phiếu".

Khi quán cà phê hoạt động tốt, giá trị của quán tăng lên 2 tỷ đồng, phần sở hữu của bạn giờ đây trị giá 200 triệu đồng. Nếu quán chia lợi nhuận mỗi tháng, bạn nhận được 10% số tiền đó. Việc mua cổ phiếu của các công ty lớn như Apple, Vinamilk hay Hòa Phát trên sàn chứng khoán cũng vận hành y hệt như vậy, chỉ khác là quy mô lớn hơn và tính thanh khoản (khả năng mua đi bán lại) cao hơn nhiều.

2. Những quyền lợi sát sườn của một cổ đông

Khi bạn nhấn nút "Mua" trên ứng dụng chứng khoán, bạn không chỉ mua một tài sản, bạn đang mua một gói các quyền lợi pháp lý.

• Quyền nhận cổ tức: Đây là phần lợi nhuận sau thuế được công ty chia cho cổ đông bằng tiền mặt hoặc bằng cổ phiếu mới. Đây là phần "thưởng" cho sự tin tưởng của bạn vào doanh nghiệp.
• Quyền thặng dư vốn: Nếu công ty làm ăn tốt, giá cổ phiếu trên thị trường sẽ tăng lên. Bạn có thể bán cổ phiếu đó để thu về mức chênh lệch giá. Đây là mục tiêu chính của hầu hết các nhà đầu tư cá nhân.
• Quyền biểu quyết: Cổ đông có quyền tham dự Đại hội đồng cổ đông thường niên và bỏ phiếu cho các quyết định quan trọng như bầu Hội đồng quản trị, kế hoạch kinh doanh năm tới hoặc các thương vụ mua bán sáp nhập.
• Quyền ưu tiên mua cổ phiếu mới: Khi công ty muốn phát hành thêm cổ phiếu để tăng vốn, cổ đông hiện hữu thường có quyền ưu tiên mua trước với mức giá ưu đãi hơn so với thị trường.

3. Rủi ro đi kèm với tư cách "ông chủ"

Làm chủ luôn đi kèm với trách nhiệm và rủi ro. Khác với việc cho vay (mua trái phiếu), cổ đông là người đứng cuối cùng trong danh sách ưu tiên thanh toán.

Nếu công ty thua lỗ, giá cổ phiếu có thể sụt giảm về 0 và bạn mất trắng số vốn đầu tư. Trong trường hợp công ty phá sản, các khoản nợ ngân hàng và trái phiếu sẽ được trả trước; nếu còn dư tiền, cổ đông mới được chia phần. Do đó, mặc dù lợi nhuận từ cổ phiếu là không giới hạn, nhưng bạn phải chấp nhận khả năng mất vốn nếu chọn sai doanh nghiệp. Điều này đặt ra yêu cầu cực kỳ quan trọng về việc nghiên cứu và lựa chọn doanh nghiệp trước khi xuống tiền.

Tóm lại

Cổ phiếu không phải là một tờ vé số hay một trò chơi may rủi trên màn hình điện thoại. Đó là sự xác nhận bạn đang đồng hành cùng một doanh nghiệp thực thụ, với những con người thực và sản phẩm thực. Hiểu được quyền lợi và trách nhiệm của mình sẽ giúp bạn có tâm thế đúng đắn của một nhà đầu tư thay vì một người đầu cơ ngắn hạn. Trước khi cổ phiếu xuất hiện trên ứng dụng của bạn, doanh nghiệp phải trải qua một quá trình chuẩn bị vô cùng khắt khe để được "trình làng" công chúng.